بحث در باب کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ از زمان وقوع تاکنون در تاریخ ایران ادامه دارد. عوامل و گروههایی که در این جریان دخیل بودند از یکسو و چگونگی روند کودتا از سوی دیگر همواره از مسائلی بوده است که افراد و گروههای مختلف بر مبنای درک و منافع خود در باب آن به اظهارنظر میپردازند. بااینهمه کمتر تلاش شده تا تأثیرات بلندمدت این رویداد در تاریخ ایران ارزیابی شود.
مصدق و جبهه ملی نخستین قربانیان کودتای ۱۳۳۲ و توافقنامه نفتی ۱۳۳۳ بودند. البته در درازمدت بسیاری از برجستگان ایرانی، ازجمله نویسندگان، تحصیلکردگان، افسران نظامی و دیوانسالاران، قربانی کودتا، تصمیمات هندرسون و اقدامات زاهدی شدند.
مدیر مسئول روزنامه جوان حفظ تمامیت ارضی ایران، تحقق استقلال سیاسی، ایجاد وحدت ملی، وجود اقتدار ملی، حاکمیت ایدئولوژی اسلامی، مطرح شدن کشور در جایگاه قدرت منطقه، به رسمیت شناخته شدن هویت ایرانی و حاکمیت اخلاق اسلامی در کشور را از نتایج انقلاب اسلامی دانست و گفت: اینکه غرب نتوانست در این 40 سال بر کشورهای اسلامی مسلط شود از برکات نگاه امام بوده است.
عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی با بیان اینکه جوان دوره ما دلشده آرمانشهر بود اما جوان امروز دلزده ویرانشهر است، گفت: ما جوانان را در دنیای برساخت شده اجتماعی خود تعریف و کنترل میکنیم و جوانان را موضوع تابوهای خود میکنیم. با گفتمانهای خود یک قدرت هژمونیک ساختهایم و با دالهای مرکزی مثل اخلاق، دین، هنجار، هویت و نظام بر جوانان مسلط میشویم.
ازدوران نوسازی پوشش عرصهای برای سلطه و اعمال قدرت تبدیل شد، در انقلاب 1357 حتی زنانی که معتقد به حجاب نبودند با روسری حاضر میشدند و این یک حجاب نمادین بود که هژمونی رژیم را به چالش میکشید. امروزه حجاب به یک مفهوم سیاسی و ایدئولوژیک تبدیل شده است.
«مناسبات لژ بیداری ایران و کانون های قدرت در عصر مشروطیت» عنوان کتابی است که به تازگی منتشر شده است و به داستان انجمن زیرزمینی در ایران اشاره میکند که طی آن لژ شرق اعظم گرانداوريان فرانسه كه نسبت به ديگر سازمان هاي ماسوني جهاني، نوگراتر بود و با فضاي دروني ايران عصر مشروطه نيز همسويي داشت، پيشگام شد و نخستين لژ رسمي فراماسونري را د تهران به راه انداخت.
دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه الزهرا ریشه مشکلات اقتصادی ایران را واکاوی کرد و گفت: مشکل از زمانی شروع شد که گفتمان «عدالت اجتماعی» را به سرمایهداری تغییر دادند و سپس آن را به «سرمایهداری رفاقتی» تبدیل کردند. اعتماد عمومی از بین رفته، در پی این موضوع فرهنگ آسیب دیده و منفعت شخصی جای منفعت ملی را گرفته است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: در جریان انقلاب در خیلیها تصرف رخ داد. تصرفی که ناشی از ظهور انقلاب اسلامی بود. سید مرتضی دائماً تعبیر خورشید را برای این وجه انقلاب استفاده میکرد. منتها مرتضی، جان آمادهتری داشت و برای همین در او تصرف بیشتری شد. خود او بارها این را میگفت که امام خمینی (ره) در من تصرف کرد.
استاد مردمشناسی دانشگاه تهران با بیان اینکه مردم به خودآگاهی طبقاتی رسیدهاند گفت: در حال حاضر حکومت ایران دیگر اشرافی است و مجلس هم نماینده قشر اشرافی شده است، عدهای اول انقلاب از راه عرفان به قدرت رسیدند و از دین در جهت منافع اقتصادی و سیاسی خود استفاده کردند.
استاد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علامهطباطبائی گفت: تقسیم جامعه به دولت و اپوزیسیون اشتباه است، باید احزاب کارآمدی در جامعه باشد تا ما بتوانیم از فردگرایی عبور کنیم و محبوبیت افراد را براساس نظریات و برنامههای وی اندازهگیری کنیم. افراد هنگامی که از قدرت کنار میروند با تبدیل شدن به اپوزیسیون در جهت افزایش محبوبیت تلاش میکنند و مردم هم به اقدامات و برنامههای وی در گذشته توجه نمیکنند.
استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی با بیان اینکه ما به خاطر اطلاعات ناقص و دستکاری شده درباره برخی واقعیتها در فهم آنها به مشکل میخوریم، دانشجویان را به حقیقتجویی و مطالعه عمیق درباره انقلاب دعوت کرد.
استاد علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی: حيات سياسي در جامعهاي وجود دارد كه ضمن بهرهمندي از همبستگيهاي بنيادي، مملو از كثرتهاي فرهنگي و اجتماعي است. گروههاي گوناگون در بستر تنازعات و رقابتها و همبستگيهاي متعدد، مستمرا به زايش افقهاي تازه در حيات جمعي كمك ميكنند. حيات سياسي با حيات دموكراتيك نسبت وثيقي دارد و فيالواقع ناظر به جوانب پاييني و پايدار سياست است.
