رئیس سازمان بسیج اساتید کشور در نشست هماندیشی دانشگاه علامه طباطبائی تأکید کرد؛
پیشوایی: دانشگاه علامه میتواند جریانساز تحول علوم انسانی در کشور باشد
به گزارش عطنا، میرسامان پیشوایی، رئیس سازمان بسیج اساتید کشور، در نشست هماندیشی بسیج اساتید دانشگاه علامه طباطبائی که روز دوشنبه ۶ مهرماه ۱۴۰۵ به مناسبت هفته دفاع مقدس در سالن کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه برگزار شد، با تأکید بر جایگاه علم و فناوری در اقتدار کشور، نقش دانشگاهها را در مواجهه با چالشهای اقتصادی و اجتماعی برجسته دانست و خواستار تقویت تفکر مستقل، شبکهسازی علمی و جریانسازی در حوزه علوم انسانی شد.
پیشوایی در آغاز سخنان خود، ضمن قدردانی از میزبانی دانشگاه علامه طباطبائی و حضور استادان، اظهار کرد: هدفش از طرح مباحث، فراهمکردن زمینه هماندیشی و بهرهگیری از دیدگاههای اعضای هیئت علمی است.
وی سپس با ارائه تحلیلی از منازعه ایران و آمریکا و تحولات جنگهای اخیر، به تشریح دیدگاه خود درباره جایگاه علم، دانشگاه و مسئولیت استادان در شرایط کنونی پرداخت.
علم و فناوری، محور اقتدار در جهان امروز
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور با اشاره به اهدافی که به گفته او، آمریکا در آغاز حمله به ایران اعلام کرده بود، اظهار کرد: تغییر نظام حکمرانی، از بین بردن زیرساخت فناوری هستهای و تضعیف توان نظامی، بهویژه توان موشکی، سه هدف اصلی این حمله بود.
پیشوایی با بیان اینکه به اعتقاد او، آمریکا به اهداف اعلامشده خود دست نیافته است، گفت که این کشور در ادامه با چالشهای تازهای، از جمله مشکلات لجستیکی و اقتصادی، مواجه شده است. ضمنآنکه این ارزیابی به معنای نادیدهگرفتن خسارتها و آسیبهای واردشده به ایران در جریان جنگ نیست.
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور با طرح این پرسش که موضوع اصلی اختلاف ایران و آمریکا چیست و آیا این منازعه صرفاً به فناوری هستهای، توان موشکی یا ساختار حکمرانی محدود میشود؟، گفت: «موضوع اصلی، فناوری هستهای نیست؛ مسئله این است که ایران در حال ارائه الگویی متفاوت از پیشرفت است و ظرفیت الهامبخشی این الگو، محل اصلی منازعه به شمار میرود.»
پیشوایی با اشاره به شکلگیری نظم بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم، اظهار کرد: کشورهای پیروز جنگ با ایجاد نهادهای بینالمللی و تدوین قواعد جدید، ساختاری متناسب با منافع خود شکل دادند. ضمنآنکه انقلاب اسلامی ایران با ارائه الگویی متفاوت از حکمرانی و پیشرفت، این ساختار را به چالش کشیده است.
او در همین زمینه، رشد علمی ایران را یکی از مؤلفههای این الگوی پیشرفت معرفی کرد و با اشاره به دوران تحصیل خود، گفت: «سال ۱۳۸۰ که وارد دانشگاه امیرکبیر شدم، رتبه ایران در تولید علم در حدود شصتوچند بود و زمانی که در سال ۱۳۹۱ از مقطع دکتری دانشگاه تهران فارغالتحصیل شدم، این رتبه به ۱۷ رسیده بود.»
پیشوایی این تغییر را نشانه ظرفیت رشد علمی کشور دانست و تأکید کرد: از نگاه او، علم و فناوری از مهمترین مؤلفههای اقتدار در جهان امروز هستند.
دانشگاه؛ خط مقدم تولید اقتدار علمی
پیشوایی با اشاره به نقش دانشگاهها در توسعه علمی کشور، بر ضرورت بازخوانی تاریخ تحولات علم و فناوری در دهههای گذشته تأکید کرد و با یادآوری تأکیدات رهبر شهید انقلاب بر تداوم حرکت علمی کشور، از استادان علوم انسانی درخواست کرد، روند توسعه علمی ایران، عوامل مؤثر بر آن و نقش سیاستگذاریهای علمی را بررسی و مستندسازی کنند.
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور اظهار کرد: «ما تاریخ علم را در ۴۰ سال گذشته کجا مستند کردهایم؟ تحولات علمی ایران و نقش کسانی که در این مسیر روحیه خودباوری را در جامعه علمی تقویت کردند، موضوعاتی است که باید بررسی شوند.»
وی با بیان اینکه علم و فناوری از مؤلفههای اصلی اقتدار کشور به شمار میروند، افزود: «امروز خط مقدم، اتفاقاً دانشگاه است و استادان در این عرصه مسئولیتی اساسی دارند.»
گرامیداشت شهدای جامعه علمی و تأکید بر مسئولیت استادان
پیشوایی در بخش دیگری از سخنان خود، یاد شهدای جامعه علمی کشور را گرامیداشت و گفت: در جنگهای اخیر نزدیک به ۳۰۰ نفر از اعضای جامعه علمی، شامل استادان، دانشآموختگان و دانشجویان، به شهادت رسیدهاند.
وی با اشاره به شهادت یکی از استادان دانشگاه علم و صنعت ایران، روایتی از فعالیتهای علمی و آخرین ساعات زندگی او بیان کرد و این رخداد را نمونهای از آسیبهای واردشده به جامعه علمی کشور دانست.
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور با تأکید بر مسئولیت استادان در تولید دانش و فناوری، اظهار کرد: دانشگاهیان باید از ظرفیت علمی خود برای پاسخگویی به نیازهای کشور استفاده کنند.
وی همچنین بر اهمیت انتخاب مسیر علمی دانشجویان تأکید کرد و گفت: دانشجویان میتوانند دوران تحصیل خود را صرفاً به گذراندن واحدهای درسی محدود کنند یا با تلاش پژوهشی، در حل مسائل کشور نقشآفرین باشند.
نابرابری امکانات پژوهشی و ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای علمی
پیشوایی در ادامه با مقایسه بودجه پژوهشی دانشگاههای ایران و برخی دانشگاههای آمریکا، به تفاوت امکانات مالی مراکز علمی اشاره کرد.
وی در این زمینه، ارقامی را برای بودجه تحقیق و توسعه دانشگاههایی مانند جانز هاپکینز، کالیفرنیا در لسآنجلس، هاروارد و برکلی مطرح کرد و گفت: این بودجهها با منابع مالی بسیاری از دانشگاههای ایران قابل مقایسه نیستند.
او همچنین با اشاره به بودجه دانشگاه علامه طباطبائی، بر ضرورت توجه به محدودیت منابع و استفاده مؤثر از ظرفیتهای موجود تأکید کرد.
پیشوایی این تفاوت امکانات را یکی از دشواریهای پیشروی جامعه علمی ایران دانست و اظهار کرد: با وجود این محدودیتها، باید برای تقویت توان پژوهشی و تولید دستاوردهای علمی تلاش کرد.
نقش علوم انسانی در مواجهه با چالشهای اقتصادی و اجتماعی
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور در ادامه، با ارائه تحلیلی از تحولات جنگ، گفت که به اعتقاد او، فشارهای اقتصادی و اجتماعی در شرایط کنونی اهمیت بیشتری یافتهاند.
وی اضافه کرد: در چنین وضعیتی، نقش دانشگاههای علوم انسانی در بررسی مسائل اقتصادی، اجتماعی و معیشتی برجستهتر میشود.
پیشوایی با اشاره به تخصص خود در حوزه مهندسی سیستمهای هوشمند و مطالعات سیستمهای اقتصادی و اجتماعی، خاطرنشاتن کرد: «دانشگاه علامه طباطبائی و استادان آن امروز در خط مقدم مواجهه با این مسائل قرار دارند.»
وی افزود: این سخن را صرفاً به مناسبت حضور در دانشگاه علامه طباطبائی مطرح نمیکند، بلکه معتقد است ظرفیت علمی دانشگاههای علوم انسانی باید برای شناخت مسائل جامعه و ارائه راهحل به کار گرفته شود.
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور با تأکید بر مسئولیت اجتماعی دانشگاهیان، گفت: «اگر امروز مردم مسئولیت خود را در قبال کشور انجام میدهند، باید دانشگاه، استاد و دانشجو نیز متناسب با جایگاه خود به میدان بیایند.»
پرورش قدرت تفکر؛ مسئولیتی فراتر از انتقال دانش
پیشوایی در بخش دیگری از سخنان خود، با طرح پرسشی درباره شیوه آموزش در دانشگاهها، بر ضرورت تقویت قدرت تفکر دانشجویان تأکید کرد و با اشاره به تجربه تدریس خود، گفت: «گاهی در کلاس از دانشجویان میپرسم در طول هفته چند دقیقه فکر میکنید؟ بعضی از دانشجویان خوب پاسخ میدهند که اصلاً فرصت فکرکردن نداریم.»
او افزود: وقتی علت این مسئله را جویا شده، برخی دانشجویان به حجم تکالیف دانشگاهی اشاره کردهاند؛ تکالیفی که به گفته آنان، فرصت اندیشیدن مستقل را کاهش میدهد.
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور با تأکید بر اینکه آموزش دانشگاهی نباید به انتقال مطالب و انجام تکالیف محدود شود، اظهار کرد: «آیا ما اساساً قدرت تفکر را به دانشجو آموزش میدهیم؟» ضمنآنکه از استادان خواست در طراحی فعالیتهای آموزشی، فرصت بیشتری برای پرسشگری، تأمل و اندیشیدن مستقل دانشجویان فراهم کنند.
پیشوایی همچنین با نقل روایتی از آیتالله بهجت درباره ضرورت عمل به دانستهها، گفت: دانش زمانی اثرگذار خواهد بود که به اقدام و مسئولیتپذیری منجر شود.
دانشگاه علامه طباطبائی میتواند جریانساز تحول علوم انسانی باشد
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور در ادامه، با اشاره به ظرفیت علمی دانشگاه علامه طباطبائی، این دانشگاه را دارای توانایی جریانسازی در حوزه تحول علوم انسانی دانست و اظهار کرد: «دانشگاه علامه طباطبائی میتواند جریانساز تحول علوم انسانی در کشور باشد. البته این کار دشوار است و نمیتوان انتظار داشت که در مدت کوتاهی محقق شود.»
پیشوایی با اشاره به شمار اعضای هیئت علمی و دانشجویان مستعد دانشگاه، افزود: تحقق چنین تحولی، نیازمند تلاش مستمر و بهرهگیری از ظرفیت علمی استادان و دانشجویان است.
وی با تأکید بر مسئولیت استادان در ارائه محتوای علمی ارزشمند، گفت: تحول علوم انسانی باید از فعالیت علمی و آموزشی دانشگاهیان آغاز شود.
آمادگی بسیج اساتید برای پشتیبانی از حرکتهای علمی
پیشوایی در تشریح نقش سازمان بسیج اساتید در این مسیر، از آمادگی این سازمان برای پشتیبانی از فعالیتهای علمی و مشترک استادان و دانشجویان خبر داد.
وی خطاب به استادان دانشگاه علامه طباطبائی، گفت: «ما را پشتیبان و خدمتگزار خودتان بدانید. آمادگی داریم از حرکتهای علمی استادان و دانشجویان حمایت کنیم.»
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور با بیان اینکه طراحی و اجرای تحول علمی بر عهده جامعه دانشگاهی است، افزود: این سازمان میتواند در فراهمکردن امکانات و پشتیبانی از برنامههای علمی نقش داشته باشد.
او تأکید کرد: «آن اتفاق بزرگ را شما استادان و دانشجویان باید رقم بزنید و ما برای کمک به تحقق آن در خدمت شما هستیم.»
صبر جمعی و شبکهسازی؛ دو ضرورت حرکت علمی
پیشوایی در بخش پایانی سخنان خود، با اشاره به آیه «یا أیها الذین آمنوا اصبروا و صابروا و رابطوا»، بر اهمیت صبر فردی، پایداری جمعی و تقویت پیوندها تأکید کرد.
وی با استناد به تفسیر علامه طباطبائی، میان صبر فردی و صبر جمعی تمایز قائل شد و گفت: پیشبرد اهداف بزرگ، علاوه بر استقامت فردی، به همراهی و پایداری جمعی نیاز دارد.
رئیس سازمان بسیج اساتید کشور همچنین یکی از برداشتهای تفسیری از مفهوم «رابطوا» را تقویت پیوندها و شبکهسازی دانست و اظهار کرد: این رویکرد میتواند مبنایی برای همکاری مؤثر میان استادان و مجموعههای علمی باشد.
وی تأکید کرد: «نقطه کلیدی ما، صبر جمعی و شبکهسازی برای تحقق حرکتهای بزرگ است.»
پیشوایی در پایان، ضمن قدردانی از شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبائی، ابوالقاسم فاتحیدهاقانی، رئیس بسیج اساتید دانشگاه و دیگر دستاندرکاران برگزاری نشست، ابراز امیدواری کرد که با تقویت همکاریهای علمی و بهرهگیری از ظرفیت استادان و دانشجویان، زمینه جریانسازی دانشگاه علامه طباطبائی در تحول علوم انسانی فراهم شود.
نظر شما :