محمدمهدی فرقانی در دومین ماهنشست «گفتامد»؛
۵۵ سال است با جهان روزنامهنگاری زندگی میکنم/ روزنامهنگاری اخلاقمدار حرفهای مقدس است
به گزارش عطنا، دومین ماهنشست «گفتامد» با عنوان بزرگداشت دکتر محمدمهدی فرقانی، استاد روزنامهنگاری و علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، ۱۶ شهریورماه به همت انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات و خانه روزنامهنگاران شهر در محل خانه روزنامهنگاران شهر برگزار شد.
در این مراسم، دکتر محمدمهدی فرقانی ضمن قدردانی از استادان، همکاران، دانشجویان و دوستانی که در این مراسم حضور داشتند، از بیش از پنج دهه فعالیت خود در عرصه روزنامهنگاری و آموزش علوم ارتباطات سخن گفت و دیدگاههای خود درباره اخلاق حرفهای، مسئولیت اجتماعی رسانه، آینده روزنامهنگاری و ضرورت حفظ ارزشهای این حرفه در عصر فضای مجازی و هوش مصنوعی را تشریح کرد.
«۵۵ سال از آغاز عشقبازی من با جهان روزنامهنگاری میگذرد»
فرقانی در ابتدای سخنان خود با بیان اینکه برای تقدیر از او «چیزی برای تقدیر ندارد»، از دوستان و همکارانی که در طول سالهای فعالیت حرفهای همراه او بودهاند، قدردانی کرد.
او با اشاره به جملهای از زندهیاد دکتر کاظم معتمدنژاد، پدر علم ارتباطات ایران در یکی از مراسمهای بزرگداشتش، گفت: دکتر معتمدنژاد در آن مراسم گفته بود «من کاری نکردم؛ شانس من این بوده که دوستان خوبی داشتم و دوستان خوبی در کنار من بودند.»
فرقانی افزود: من هم واقعاً دوستان بسیار خوبی دارم که سرمایه زندگی من بوده و هستند و از تکتک آنها تشکر میکنم.
این استاد روزنامهنگاری سپس از تعبیر «عشقبازی با جهان روزنامهنگاری» برای توصیف رابطه خود با این حرفه استفاده کرد و گفت: «۵۵ سال از آغاز عشقبازی من با جهان روزنامهنگاری میگذرد.»
او با اشاره به مسیر ورود خود به حرفه روزنامهنگاری ادامه داد: از سال ۱۳۵۰ دانشجوی روزنامهنگاری شدم و از سال ۱۳۵۲، پس از گذراندن چند مرحله آزمون، وارد روزنامه کیهان شدم و تا سال ۱۳۷۵ در این عرصه فعالیت کردم؛ سپس بهطور کامل به دانشگاه مهاجرت کردم.
فرقانی افزود: از سال ۱۳۶۵ نیز تدریس را آغاز کردم و از همان زمان، علاوه بر فعالیت حرفهای، تلاش کردم درباره جهان روزنامهنگاری و اصول این حرفه با دانشجویان و همکارانم سخن بگویم.
دو جهان متفاوت در روزنامهنگاری
استاد دانشگاه علامه طباطبائی با اشاره به نگاه خود به روزنامهنگاری، گفت: من همیشه معتقد بودهام که جهان روزنامهنگاری دو قطب دارد؛ یک جهان خیر و یک جهان شر.
او خاطرنشان کرد: یک جهان روزنامهنگاری، جهانی است که در کنار مردم میایستد، صدای مظلومان و به حاشیه راندهشدگان است و در پی تولید دانش و آگاهی و ارتقای سطح جامعه و توسعه آن حرکت میکند.
فرقانی این نوع روزنامهنگاری را «روزنامهنگاری متعهد» دانست و افزود: روزنامهنگاری متعهد، مسئولیت اجتماعی خود را میشناسد و به اخلاق حرفهای و اخلاق اجتماعی پایبند است.
وی در مقابل، از جهانی سخن گفت که به باور او، امروز بخشهایی از فضای رسانهای را تحت تأثیر قرار داده است؛ جهانی که در آن رسانه با قدرت وارد زدوبند میشود و به جای نظارت بر قدرت، در خدمت پیشبرد اهداف آن قرار میگیرد.
فرقانی با اشاره به عملکرد برخی رسانههای بینالمللی، اظهار کرد: نمونههایی را میتوان در رسانههای بینالمللی دید که چگونه سیاستهای تجاوزکارانه برخی کشورها، از جمله آمریکا، را توجیه و مشروعیتبخشی میکنند و حتی گاهی به آن دامن میزنند.
روزنامهنگاری بر مدار اخلاق، حرفهای مقدس است
این استاد روزنامهنگاری با تأکید بر اصولی که طی سالها به دانشجویان و همکاران خود توصیه کرده است، گفت: همیشه به دوستان، همکاران و دانشجویانم توصیه کردهام که از مدار اخلاق، تعهد و مسئولیت اجتماعی خارج نشوند.
او افزود: اگر روزنامهنگاری بر این مدار حرکت کند، حرفهای مقدس خواهد بود؛ چرا که در خدمت رشد دانش و آگاهی عمومی است و زندگی آگاهانه، خود مصداقی از توسعه اجتماعی است.
فرقانی در مقابل هشدار داد: اگر روزنامهنگاری بر مدار رابطه نامشروع و زدوبند با قدرت حرکت کند، به شدت در قطب شر و تاریکی قرار خواهد گرفت.
او اظهار امیدواری کرد، همه روزنامهنگاران تلاش کنند در قطب درست جهان روزنامهنگاری فعالیت کنند و در پایان مسیر حرفهای خود بتوانند بگویند آنچه از دستشان برآمده، برای خدمت به جامعه انجام دادهاند.
حتی اگر روزنامهنگاری کاغذی از بین برود، ارزشهای آن باقی است
فرقانی در ادامه سخنان خود به وضعیت آموزش روزنامهنگاری و تحولات این حرفه پرداخت و گفت: قبول دارم که برنامههای آموزشی ما با آنچه امروز در جهان میگذرد فاصله دارد و باید بازبینی و بازنگری شود.
او در عین افزود: حتی زمانی که تصور کنیم دیگر اثری از روزنامهنگاری کاغذی وجود ندارد و روزنامهنگاری به شکل کاملاً خودکار درآمده است، همچنان به ارزشهای روزنامهنگاری نیاز خواهیم داشت.
این استاد دانشگاه ادامه داد: روزنامهنگاری با راستیآزمایی، روزنامهنگاری متعهد به اخلاق و روزنامهنگاری پایبند به مسئولیت اجتماعی، ارزشهایی هستند که حتی در فضای مجازی، نسخههای آنلاین و هر شکل جدیدی از روزنامهنگاری نیز به آنها نیاز داریم.
در عصر هوش مصنوعی، اخلاق روزنامهنگاری مهمتر میشود
فرقانی با اشاره به گسترش فضای مجازی و ظهور هوش مصنوعی، گفت: امروز فضای مجازی لبریز از اطلاعات، روایتها و داستانهای ساختگی و جنجالی است و همین مسئله ضرورت پایبندی به ارزشهای حرفهای روزنامهنگاری را بیشتر میکند.
او افزود: در چنین شرایطی، راستیآزمایی، اخلاق حرفهای و مسئولیت اجتماعی نهتنها از بین نمیروند، بلکه اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
فرقانی تأکید کرد: فناوری میتواند شکل و ابزار روزنامهنگاری را تغییر دهد، اما نمیتواند ارزشهای بنیادی این حرفه را بیاعتبار کند.
«اگر سرباز کوچکی بودهام، امیدوارم خدمتی کرده باشم»
استاد روزنامهنگاری دانشگاه علامه طباطبائی در ادامه با تواضع درباره کارنامه حرفهای خود، گفت: امیدوارم اگر به عنوان یک سرباز کوچک توانستهام خدمت ناچیزی به روزنامهنگاری و جامعه انجام دهم، خداوند و بندگان خدا از من راضی باشند.
او در ادامه از استادان، همکاران، دانشجویان سابق و روزنامهنگاران حاضر در مراسم تشکر کرد و گفت: از همه دوستان و بزرگان، همکاران دانشکده ارتباطات، دانشجویان سابق و روزنامهنگاران تشکر میکنم و امیدوارم خداوند به همه ما توفیق دهد که در کنار مردم باشیم و باری از دوش مردم برداریم.
قدردانی از دوستانی که «سرمایه زندگی» بودند
فرقانی در بخش دیگری از سخنان خود از سیدفرید قاسمی که برای حضور در این مراسم از شهرستان آمده بود و دیگر استادان و دوستان حاضر قدردانی کرد و گفت: حضور شما برای من ارزشمند است و از اینکه برای شرکت در این مراسم زحمت کشیدهاید، سپاسگزارم.
او با اشاره به سالهای طولانی فعالیت خود در روزنامهنگاری و دانشگاه، از دانشجویان و همکارانی که در مسیر حرفهای همراه او بودهاند نیز تشکر کرد و حضور آنان را بخشی از سرمایه زندگی خود دانست.
روایت ۵۵ سالهای که با درد و استرس همراه شد
فرقانی در پایان سخنان خود با اشاره به هزینههای جسمی سالهای فعالیت حرفهایاش، گفت: حدود ۴۰ سال است که با درد شدیدی دستوپنجه نرم میکنم و برای درمان آن به پزشکان و متخصصان مختلف مراجعه کردهام.
او افزود: در نهایت، چند پزشک به این نتیجه رسیدند که بخشی از این دردها حاصل استرسهای دوران جوانی و فشارهایی بوده که در سالهای فعالیت حرفهای بر جسم و ذهن من وارد شده است.
فرقانی با وجود این دشواریها، مسیر روزنامهنگاری و آموزش را مسیری برای خدمت دانست و در پایان بار دیگر از حاضران در مراسم بزرگداشت خود تشکر کرد.
۵۵ سال فعالیت در جهان روزنامهنگاری، برای دکتر فرقانی نه فقط یک سابقه شغلی، بلکه روایتی از یک زندگی حرفهای است؛ زندگیای که به تعبیر خودش، با «عشق» آغاز شد و بر مدار اخلاق، تعهد، مسئولیت اجتماعی و خدمت به مردم ادامه یافت.
نظر شما :