سلیمی در نشست «چالشها و فرصتهای تصویر بینالمللی جمهوری اسلامی ایران در دوران پسا جنگ» بیان کرد:
فرصت دیپلماسی فرهنگی در دوران پساجنگ/ بهبود نسبی تصویر ایران در افکار عمومی جهان
به گزارش عطنا، نشست «چالشها و فرصتهای تصویر بینالمللی جمهوری اسلامی ایران در دوران پسا جنگ» توسط گروه افکارسنجی و ویژند ملی مرکز بررسیهای راهبردی روابط فرهنگی یکشنبه 10 خردادماه در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد.
دکتر حسین سلیمی، استادتمام روابط بینالملل دانشگاه علامه طباطبائی در این نشست با تأکید بر نقش فزاینده «تصویر بینالمللی» در معادلات سیاست جهانی، معتقد است: تحولات ناشی از جنگ اخیر، فرصت کمسابقهای برای بازسازی و ارتقای تصویر جمهوری اسلامی ایران در افکار عمومی و محافل نخبگانی جهان فراهم کرده است.
به گفته وی، اگرچه ایران همچنان با چالشهای ایدئولوژیک و رسانهای متعددی مواجه است، اما تغییر نسبی نگاه نظریهپردازان، افکار عمومی و برخی بازیگران بینالمللی میتواند زمینهساز تقویت دیپلماسی فرهنگی و عمومی کشور در دوران پساجنگ باشد.
از قدرت سخت تا قدرت تصویر
سلیمی در ادامه سخنان خود با اشاره به تحول رویکردهای نظری در روابطبینالملل، اظهار کرد: در مطالعات کلاسیک، محور اصلی تحلیلها بر قدرت سخت، توان نظامی و ظرفیتهای مادی کشورها استوار بود و مفاهیمی مانند تصویر کشورها یا نحوه ادراک آنها در ذهن دیگران، جایگاه چندانی نداشت. اما در رویکردهای جدید، این نگاه دگرگون شده و ادراکات و سازههای ذهنی به بخشی از عناصر تعیینکننده قدرت تبدیل شدهاند.
او افزود: حتی ابزارهای نظامی نیز در ذهن بازیگران مختلف معناهای متفاوتی پیدا میکنند؛ بهگونهای که یک توان نظامی مشخص میتواند برای گروهی نماد امنیت و برای گروهی دیگر نماد تهدید تلقی شود. از این رو، بخشی از قدرت کشورها نه در خودِ ابزارها، بلکه در نحوه درک و تفسیر آنها از سوی دیگران نهفته است.
اهمیت قاببندی و تصویرسازی در سیاست خارجی
این استاد روابط بینالملل با اشاره به نظریههای جدید ارتباطات و روابط بینالملل، مفهوم «قاببندی» یا فریمینگ را یکی از مؤلفههای اصلی کنش بینالمللی کشورها دانست و گفت: امروز یکی از مهمترین پرسشها این است که یک کشور چگونه میخواهد در عرصه جهانی شناخته شود؛ بهعنوان کشوری مسئولیتپذیر و مشارکتکننده در حل مسائل جهانی یا بهعنوان بازیگری که صرفاً با ابزارهای قدرت سخت شناخته میشود.
به گفته او، تصویرسازی بینالمللی فرآیندی کاملاً ارادی نیست و هر تصویری را نمیتوان صرفاً با خواست و اراده سیاسی در ذهن مخاطبان جهانی تثبیت کرد. موفقیت در این حوزه نیازمند سازگاری پیامها و روایتها با زمینههای فرهنگی و ذهنی مخاطبان است.
تغییر روایت ایران پس از جنگ
سلیمی با اشاره به تحولات اخیر منطقهای و بینالمللی، اظهار داشت: تا پیش از جنگ اخیر، روایت غالبی که بسیاری از رسانهها و سیاستمداران غربی درباره ایران ارائه میکردند، عمدتاً بر محور تصویر یک دولت سرکوبگر و تهدیدکننده شکل گرفته بود. اما پس از جنگ، این روایت تا حدودی دچار تغییر شد و بهتدریج تصویر کشوری که توانسته است در برابر هژمونی آمریکا ایستادگی کند، در بخشی از افکار عمومی و محافل سیاسی جهان برجستهتر شد.
او در عین حال هشدار داد که همچنان برخی روایتهای منفی درباره ایران در سطح جهانی فعال هستند و از جمله تلاشهایی برای معرفی تفکر شیعی و اندیشه مهدویت بهعنوان نوعی آخرالزمانگرایی جنگطلبانه صورت میگیرد که میتواند پیامدهای منفی برای تصویر بینالمللی کشور داشته باشد.
نگاه نظریهپردازان روابط بینالملل به ایران
استادتمام روابط بینالملل دانشگاه علامه طباطبائی با بررسی دیدگاههای شماری از نظریهپردازان برجسته روابط بینالملل، گفت: در میان بسیاری از اندیشمندان معاصر، تصویری جدید از ایران در حال شکلگیری است؛ تصویری که ایران را بهعنوان بازیگری تأثیرگذار و غیرقابل حذف از معادلات منطقهای و جهانی معرفی میکند.
او افزود: حتی بسیاری از نظریهپردازان واقعگرا که معمولاً صرفاً بر موازنه قدرت تمرکز دارند، معتقدند ایران توانسته است، جایگاه خود را در معادلات امنیتی منطقه تثبیت کند و به قدرتی تبدیل شود که نادیده گرفتن آن ممکن نیست.
سلیمی همچنین خاطرنشان کرد: بخشی از نظریهپردازان لیبرال، در کنار انتقادهای خود نسبت به برخی سیاستهای ایران، بر این باورند که چالش اصلی آینده ایران نه در حوزه نظامی، بلکه در نحوه تعامل با نظم جهانی، شبکههای اقتصادی و مناسبات فرهنگی بینالمللی خواهد بود.
بهبود نسبی تصویر ایران در افکار عمومی جهان
او در بخش دیگری از سخنان خود به نتایج برخی پیمایشهای بینالمللی اشاره کرد و گفت: هرچند نگرش عمومی نسبت به ایران در بسیاری از کشورهای غربی همچنان با چالشهایی همراه است، اما روند نزولی تصویر ایران تا حدی متوقف شده و در برخی مناطق بهبود نسبی مشاهده میشود.
به گفته سلیمی، افزایش مخالفت افکار عمومی با گزینه جنگ علیه ایران و رشد نسبی نگاه مثبت به کشور در برخی جوامع منطقهای، از جمله نشانههای این تغییر محسوب میشود.
فرصت دیپلماسی فرهنگی در دوران پساجنگ
این استاد روابط بینالملل در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: شرایط کنونی میتواند فرصتی مهم برای دیپلماسی فرهنگی و عمومی جمهوری اسلامی ایران باشد.
وی معتقد است، زمانی که روایتهای تثبیتشده درباره یک کشور دچار تحول میشوند، امکان اثرگذاری کنشگران فرهنگی، رسانهای و ارتباطی برای شکلدهی به تصویری متوازنتر و واقعیتر افزایش مییابد.
سلیمی در پایان خاطرنشان کرد: در جهان امروز، رقابت کشورها تنها در عرصه نظامی و اقتصادی جریان ندارد، بلکه بخش مهمی از آن در حوزه روایتها، ادراکات و تصویرسازی شکل میگیرد. از این منظر، دیپلماسی فرهنگی دیگر یک فعالیت حاشیهای نیست، بلکه بخشی از قدرت ملی و یکی از الزامات حضور مؤثر در نظام بینالملل به شمار میرود.
نظر شما :