خلیج فارس تنها یک مفهوم جغرافیایی نیست/ بازسازی روابط بدون دیپلماسی فرهنگی ممکن نیست

به گزارش عطنا، دکتر سیدجلال دهقانی فیروزآبادی، سه‌شنبه 15 اردیبهشت‌ماه در نشست «نقش دیپلماسی فرهنگی و امنیت منطقه‌ای در خلیج فارس» که به مناسبت روز ملی خلیج فارس و به همت معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی در سال شورای ریاست این دانشگاه به‌صورت حضوری و آنلاین برگزار شد، با اشاره به جایگاه دیپلماسی فرهنگی، افزود: در برخی رویکردها این مفهوم صرفاً ابزاری در کنار سیاست، اقتصاد و امنیت تلقی می‌شود، اما در نگاه‌های جدید، فرهنگ نقشی قوام‌بخش و حتی مقدم بر سایر حوزه‌ها دارد.

نقش قوام‌بخش فرهنگ در همگرایی منطقه‌ای خلیج فارس

وی با تأکید بر اینکه خلیج فارس تنها یک مفهوم جغرافیایی نیست، گفت: منطقه زمانی معنا می‌یابد که میان اعضای آن تعامل و ارتباط برقرار باشد و فرهنگ در این میان نقشی اساسی در شکل‌گیری هویت منطقه‌ای ایفا می‌کند.

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی خلیج فارس را فرهنگی‌ترین منطقه دانست و افزود: حتی مناقشات هویتی، از جمله درباره نام آن، ریشه در مسائل فرهنگی دارد.

وی با اشاره به بحران‌ها و جنگ‌های اخیر تأکید کرد: بازسازی روابط بدون دیپلماسی فرهنگی ممکن نیست و امنیت پایدار نیز تنها در سایه درک مشترک و همگرایی فرهنگی شکل می‌گیرد، نه امنیت وارداتی و عاریتی.

دهقانی فیروزآبادی در ادامه با بیان اینکه تقریباً همه بر این نظر اتفاق دارند که خلیج فارس یک واقعیت بین‌المللی بوده و این منطقه فراتر از یک پهنه آبی و یا پدیده جغرافیایی است و حاصل یک فرایند درهم‌تنیده از تاریخ، فرهنگ، جغرافیا، سیاست، امنیت و اقتصاد است. بسته به شرایط تاریخی، هر یک از این ابعاد ممکن است برجسته‌تر شود؛ گاهی جنبه‌های فرهنگی و تاریخی و در مقاطعی دیگر از جمله امروز ابعاد سیاسی و راهبردی و امنیتی اهمیت بیشتری می‌یابد.

خلیج فارس نقش مهمی در هویت‌بخشی و هویت‌سازی برای ایرانیان داشته است

وی با بیان اینکه خلیج فارس نقش مهمی در هویت‌بخشی و هویت‌سازی برای ایرانیان داشته است، گفت: این منطقه را می‌توان شناسنامه تاریخی و فرهنگی ایران دانست که در طول زمان به حفظ هویت ایرانی و جلوگیری از فراموشی یا تضعیف آن و ایران‌زدایی کمک کرده است.

استاد روابط بین الملل، دانشگاه علامه طباطبائی با اشاره به اینکه خلیج فارس همواره به‌عنوان بستری برای ارتباط و تعامل فرهنگی ایران با سایر ملت‌ها عمل کرده است، تصریح کرد: با وجود عدم تقارن میان کشورهای منطقه، تبادلات فرهنگی و ارتباطات انسانی در طول تاریخ در این حوزه استمرار داشته است.

وی اضافه کرد: از یک سو، خلیج فارس در تاریخ‌سازی برای ایران نقش داشته و از سوی دیگر، خود دارای اهمیت تاریخی مستقل است. بسیاری از رویدادهای مهم تاریخی در این منطقه رخ داده‌اند که در شکل‌گیری هویت و جایگاه ایران تأثیرگذار بوده‌اند.

دهقانی‌فیروزآبادی در پایان افزود: خلیج فارس در تولید قدرت نرم برای ایران نقش قابل توجهی ایفا می‌کند. تحولات اخیر و جنگ نشان داده است که این منطقه چگونه می‌تواند در شکل‌دهی به افکار عمومی، به‌ویژه در جهان عرب، مؤثر و به نفع ایران باشد که خود تولید کننده قدرت نرم برای ایران است.