دیپلماسی فرهنگی، مکمل امنیت سخت در تحقق ثبات پایدار خلیج فارس

به گزارش عطنا، دکتر وحید شالچی، سه‌شنبه 15 اردیبهشت‌ماه در نشست «نقش دیپلماسی فرهنگی و امنیت منطقه‌ای در خلیج فارس» که به مناسبت روز ملی خلیج فارس و به همت معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی در سال شورای ریاست این دانشگاه به‌صورت حضوری و آنلاین برگزار شد، با اشاره به اهمیت تاریخی و هویتی خلیج فارس برای ایران، اظهار کرد: این منطقه علاوه بر نقش تعیین‌کننده در معادلات انرژی، بخشی از میراث فرهنگی و هویت تاریخی کشور محسوب می‌شود و عناصر متعددی در شکل‌گیری این پیوند تاریخی نقش داشته‌اند.

وی با بیان اینکه خلیج فارس به تدریج به عرصه رقابت‌های ژئوپلتیک تبدیل شده است، افزود: در حالی که این منطقه می‌توانست به‌عنوان یک اکوسیستم مشترک منطقه‌ای عمل کند، ورود قدرت‌های خارجی موجب تشدید رقابت‌ها و شکل‌گیری دوگانه‌های امنیتی شده است.

ورود بازیگران فرامنطقه‌ای از عوامل اصلی افزایش تنش‌ها است

شالچی تأکید کرد: پیوندهای فرهنگی میان مردم جنوب ایران و کشورهای همسایه عمیق و تاریخی است و حتی بخشی از شهروندان کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس دارای ریشه‌های ایرانی هستند.

وی ورود بازیگران فرامنطقه‌ای را از عوامل اصلی افزایش تنش‌ها دانست و گفت: این روند علاوه بر تشدید رقابت‌های امنیتی، به تضعیف میراث فرهنگی مشترک نیز منجر شده است.

معاون فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر ضرورت تقویت دیپلماسی فرهنگی در کنار ابعاد نظامی امنیت، تصریح کرد: در کنار امنیت سخت، باید تعاملات فرهنگی، علمی و هنری نیز گسترش یابد. تبادلات علمی و فرهنگی در سطح مطلوبی قرار ندارد و تسهیل صدور ویزا برای هنرمندان و دانشگاهیان می‌تواند به توسعه این تعاملات کمک کند.

فرهنگ می‌تواند حتی در شرایط رقابت‌های سخت امنیتی، زمینه تقویت پیوندها و کاهش سوءبرداشت‌ها را فراهم سازد

وی افزود: این نوع تعاملات، کم‌هزینه اما اثرگذار است و می‌تواند بستر مناسبی برای کاهش سوءبرداشت‌ها و تنش‌های منطقه‌ای فراهم کند.

شالچی در ادامه با اشاره به نقش روایت‌ها و ادراکات فرهنگی در امنیت منطقه‌ای خاطرنشان کرد: فرهنگ می‌تواند حتی در شرایط رقابت‌های سخت امنیتی، زمینه تقویت پیوندها و کاهش سوءبرداشت‌ها را فراهم سازد.

بدون مشارکت کشورهای منطقه، از جمله ایران و عراق، دستیابی به امنیت پایدار امکان‌پذیر نیست

وی امنیت خلیج فارس را در سه لایه «موازنه نظامی»، «توافقات حقوقی» و «ادراکات فرهنگی» قابل تحلیل دانست و بر ضرورت پرهیز از سیاست‌های تنش‌زا، تقویت توافقات مشترک و توجه به ابعاد فرهنگی برای دستیابی به ثبات پایدار تأکید کرد.

معاون فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در پایان گفت: بدون مشارکت کشورهای منطقه، از جمله ایران و عراق، دستیابی به امنیت پایدار امکان‌پذیر نیست و در نهایت، دیپلماسی فرهنگی می‌تواند زمینه اعتمادسازی، تقویت هویت مشترک و دستیابی به توافق‌های پایدار را فراهم کند.