آلاسحاق: نظام حکمرانی کشور به نگاهی متفاوت از رویکردهای سنتی نیاز دارد / روایتی از سفر به چین
به گزارش عطنا، یحیی آلاسحاق، دوشنبه ۲۶ مردادماه ۱۴۰۵، در نخستین نشست هیئت مؤسس انجمن دانشآموختگان دانشگاه علامه طباطبائی که در سالن خرد حوزه ریاست این دانشگاه برگزار شد، با اشاره به ارزش حضور استادان، مدیران و دانشآموختگان در چنین مجموعهای، اظهار کرد: حضور جمعی از صاحبنظران و افرادی که هر یک در حوزههای مختلف علمی، مدیریتی و اجرایی دارای تجربه هستند، خود سرمایهای ارزشمند و فرصتی برای دانشگاه و جامعه است.
وی با بیان اینکه گاه لازم است در جمعهای علمی، حتی بدیهیترین مسائل نیز بار دیگر مورد تأکید و یادآوری قرار گیرد، افزود: برخی موضوعات، هرچند روشن و شناختهشده به نظر میرسند، اما به دلیل اهمیت آنها در تصمیمگیری و اداره امور، باید بهعنوان سرفصلهایی اساسی مورد توجه قرار گیرند.
ارزش نهادها به میزان رفع نیازهای جامعه است
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق، ارزش و جایگاه هر نهاد و فرد را وابسته به میزان نقشآفرینی آن در رفع نیازهای جامعه دانست و اظهار کرد: ارزش هر مجموعه، نهاد یا فرد به اندازهای است که بتواند نیاز مشخصی از جامعه و محیط پیرامون خود را شناسایی و برای رفع آن اقدام کند. اگر به دنبال جایگاه مؤثر هستیم، باید ببینیم مجموعه تصمیمات، اقدامات و ظرفیتهای ما تا چه اندازه در مسیر حل نیازها و مسائل واقعی جامعه قرار گرفته است.
آلاسحاق با اشاره به تجربه حضور خود در هیئت امنای دانشگاه صنعتی امیرکبیر و همکاری با مجموعههای دانشگاهی مختلف، افزود: یکی از دلایل جایگاه و اعتبار برخی دانشگاهها، از جمله دانشگاه صنعتی امیرکبیر، توانایی آنها در حل مسائل و پاسخگویی به نیازهای کشور است. هر مجموعهای به همان اندازه که بتواند در حل مشکلات نقش ایفا کند، از جایگاه و ارزش بیشتری برخوردار خواهد شد.
وی تأکید کرد: انجمن دانشآموختگان دانشگاه علامه طباطبائی نیز به همان اندازه که بتواند ظرفیتهای خود را در مسیر حل مسائل دانشگاه و جامعه به کار گیرد، میتواند به نهادی مؤثر، ارزشمند و دارای جایگاه تبدیل شود.
علم، قدرت است
آلاسحاق دومین نکته اساسی را اهمیت علم و بهرهگیری از نیروهای متناسب با مسئولیتهای مدیریتی دانست و گفت: امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به حوزههای علمی، مدیریتی و نیروهای انسانی متناسب با مسئولیتها نیاز دارد.
وی با تأکید بر اینکه «علم، قدرت است»، اظهار کرد: هر جا که این واقعیت در فرایندهای تصمیمگیری و مدیریت مورد توجه قرار نگیرد، بدون تردید هزینههای سنگینی بر آن مجموعه تحمیل خواهد شد. بیتوجهی به دانش و علم در اداره امور، پیامدهای خود را دیر یا زود نشان خواهد داد و هزینه آن را جامعه پرداخت خواهد کرد.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق با اشاره به بحث دانشگاههای نسل جدید، افزود: امروز دیگر نمیتوان دانشگاه را صرفاً در قالب نهادی انتزاعی تعریف کرد. دانش دانشگاهی باید بیش از گذشته با عرصه اجرا و واقعیتهای جامعه پیوند بخورد و جنبههای عملیاتی و کاربردی آن تقویت شود.
دانش بدون تجربه، برای حل مسائل کافی نیست
وی با تأکید بر ضرورت کاربردی شدن دانش، گفت: هرچند علم جایگاه بنیادین و تعیینکنندهای دارد، اما تجربه نیز یکی از ضرورتهای اجتنابناپذیر در اداره امور و حل مسائل است. دانش باید متناسب با اقتضائات زمان، مکان و شرایط موجود عملیاتی شود.
آلاسحاق افزود: اگر این اقتضائات بهدرستی تشخیص داده نشود، حتی دانش نیز نمیتواند بهتنهایی پاسخگوی مسائل باشد. بخش مهمی از این شناخت، از دل تجربه به دست میآید.
وی با اشاره به سابقه فعالیت خود و دیگر مدیران در حوزههای اجرایی، اظهار کرد: بسیاری از تجربیات اجرایی در طول سالها، از مسیر آزمون و خطا به دست آمدهاند و برای دستیابی به آنها هزینههای فراوانی پرداخت شده است؛ هزینههایی که گاه ابعاد بسیار گسترده و حتی میلیارد دلاری داشتهاند.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق ادامه داد: این همه تجربه که با هزینههای فراوان به دست آمده، سرمایهای است که باید گردآوری، تحلیل، دستهبندی و به نسلهای بعد منتقل شود. مجموعههای علمی و دانشگاهی میتوانند در این زمینه نقشی کلیدی ایفا کنند و تجربههای پراکنده را به دانش قابل استفاده برای حل مسائل تبدیل کنند.
وی با اشاره به ظرفیت انجمن دانشآموختگان دانشگاه علامه طباطبائی، گفت: این انجمن میتواند یکی از بسترهای مهم برای گردآوری این تجربهها، ایجاد ارتباط میان دانش و اجرا و استفاده از سرمایههای علمی و مدیریتی دانشآموختگان باشد.
حکمرانی به تغییر رویکرد نیاز دارد
آلاسحاق با بیان اینکه جامعه، حکومت و نظام حکمرانی کشور امروز بیش از گذشته به نگاهی متفاوت از رویکردهای سنتی و معمول نیاز دارد، تصریح کرد: در مجموعه راهبردها، سیاستها، نهادها و شیوههای مدیریتی کشور باید بازنگری جدی صورت گیرد.
وی افزود: از نهادهای عالی سیاستگذاری و تصمیمگیری گرفته تا دولت، مجلس و دیگر مجموعههای مسئول، برخی رویکردها، راهبردها، سیاستها و شیوههای مدیریتی نیازمند تغییر و دگرگونی هستند.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق خاطرنشان کرد: اگر قرار باشد مسائل کشور با همان دیدگاهها و روشهای گذشته حل شود، نمیتوان انتظار نتایج متفاوتی داشت. حل مسائل امروز نیازمند تغییر در نگاه، راهبرد، سیاست و مدیریت است.
وی با تأکید بر نقش دانشگاه و نهادهای علمی در این زمینه، گفت: جامعه امروز به چنین نگاهی نیاز دارد و دانشگاه علامه طباطبائی و مجموعهای همچون انجمن دانشآموختگان، با توجه به ظرفیتهای علمی، مدیریتی، اقتصادی و اجتماعی اعضای خود، میتوانند در این زمینه نقشی کلیدی ایفا کنند.
روایتی از سفر به چین و تغییر نگاه مدیریتی
آلاسحاق در ادامه با اشاره به خاطرهای از سفر یک هیئت ایرانی به چین در دوران مسئولیت خود در دولت، اظهار کرد: در یکی از جلسات دولت، مرحوم دکتر حسن حبیبی، معاون اول وقت رئیسجمهور، پیشنهاد کرد گروهی از وزیران به چین سفر کنند و از نزدیک به بررسی علل رشد و پیشرفت این کشور بپردازند.
وی افزود: پس از موافقت با این پیشنهاد، هیئتی متشکل از چند وزیر، از جمله بنده، با برنامهای مشخص به چین سفر کردیم. در این سفر از مراکز برنامهریزی، مراکز مطالعاتی و مجموعههای مختلف بازدید کردیم و تلاش شد اجزای مختلف مسیر توسعه چین مورد بررسی قرار گیرد.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق ادامه داد: در نشست پایانی این سفر با رئیسجمهور وقت چین، مرحوم دکتر حبیبی بهصراحت پرسید که علت اصلی رشد و پیشرفت سریع چین و تحولات گستردهای که در مدت کوتاهی در این کشور رخ داده، چیست. رئیسجمهور چین در پاسخ توضیح داد که آنان در شورای مرکزی حزب، یک مطالعه گسترده برای شناسایی آسیبها و یافتن راهکارهای رفع آنها انجام دادهاند و به این نتیجه رسیدهاند که یکی از مسائل مهم، ترکیب تخصصی مدیران و نوع نگاه آنان به اداره امور کلان کشور بوده است.
آلاسحاق افزود: بر اساس این بررسی، بخش قابل توجهی از مدیران چین دارای تخصصهای مهندسی بودند. این موضوع اگرچه در حوزههای فنی و اجرایی یک مزیت به شمار میرفت، اما در اداره امور کلان کشور، نیاز به درک عمیقتری از اقتصاد، علوم اجتماعی و مسائل عمومی حکمرانی احساس میشد.
وی تصریح کرد: به گفته مسئولان چینی، یک مهندس ممکن است در حوزه تخصصی خود توانایی بالایی برای تبدیل یک ماده به محصول داشته باشد، اما اداره امور کلان کشور نیازمند برخورداری از نگاه جامعتر اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی است.
مدیران باید نگاه جامع داشته باشند
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق با اشاره به تصمیم اتخاذشده در چین، گفت: بر همین اساس، تصمیم گرفته شد تمامی مدیران از سطح مدیرکل به بالا، در سراسر چین، دورههایی در حوزه اقتصاد، علوم اجتماعی و مسائل کلان بگذرانند و پس از طی دورهها و موفقیت در ارزیابیها، مسئولیتهای مدیریتی خود را ادامه دهند.
وی افزود: رئیسجمهور وقت چین نیز تأکید داشت که خود او نیز در این دورهها حضور یافته و مانند دیگر مدیران در کلاسها شرکت کرده است.
آلاسحاق این اقدام را نمونهای روشن از تغییر رویکرد در مدیریت و حکمرانی دانست و اظهار کرد: به باور مسئولان چین، یکی از عوامل مهم موفقیت، همین تغییر در رویکرد مدیریتی بود؛ اینکه مدیران علاوه بر تخصص فنی، باید دارای یک دید کلان و شناخت جامع از مسائل اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی باشند.
وی تأکید کرد: مدیری که تنها در یک حوزه تخصصی توانمند باشد، ممکن است در حوزه خود موفق عمل کند، اما برای حل مسائل پیچیده و چندوجهی جامعه، نیازمند نگاهی جامعتر است. مدیران باید بتوانند ارتباط میان مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی را درک کنند و بر اساس چنین نگاهی به حل مسئله بپردازند.
آلاسحاق با تأکید بر ضرورت بهرهگیری همزمان از دانش نوین و تجربههای عملی، خاطرنشان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به مدیران، نهادها و ساختارهایی نیاز داریم که بتوانند علم را با تجربه و دانش تخصصی را با شناخت واقعی از جامعه و اقتضائات زمان تلفیق کنند.
این فعال اقتصادی با اشاره به ظرفیت گسترده انجمن دانشآموختگان دانشگاه علامه طباطبائی، گفت: این مجموعه میتواند با گردهم آوردن استادان، دانشآموختگان و مدیران دارای تجربه در حوزههای مختلف، به بستری برای گفتوگو، انتقال تجربه، تولید ایده و ارائه راهکار برای مسائل دانشگاه و کشور تبدیل شود؛ چراکه حکمرانی کارآمد، بدون تلفیق دانش نوین، تجربههای میدانی و نگاه جامع به مسائل، نمیتواند پاسخگوی پیچیدگیهای امروز جامعه باشد.
نظر شما :