در نشست «باورهای دینی ـ معنوی و تابآوری والدین کودکان با طیف اتیسم» در دانشگاه علامه طباطبائی مورد تاکید قرار گرفت؛
ارتقای تابآوری والدین کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، نیازمند رویکردی جامع و میانرشتهای است
به گزارش عطنا، نشست علمی «باورهای دینی ـ معنوی و تابآوری والدین کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم» در چارچوب سلسلهنشستهای «کمک به حل مسائل کشور»، روز سهشنبه ۲۳ تیرماه، با حضور استادان دانشگاه، مدیران حوزه آموزشوپرورش استثنایی، پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان، بهصورت حضوری و برخط در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.
دبیری این نشست را حجتالاسلام دکتر علی کربلائیپازوکی، دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی، بر عهده داشت و جمعی از استادان دانشگاه و مدیران حوزه آموزش و پرورش استثنایی کشور در آن به ارائه دیدگاههای تخصصی پرداختند.
در این نشست، دکتر سالار قاسمی، معاون وزیر و رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، دکتر غلامعلی افروز، استادتمام دانشگاه تهران، دکتر مژگان فرهبد، معاون آموزشی و پرورشی سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، دکتر رحیم مرادی، قائممقام سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، اصغر خانی، مدیر مدرسه روشنمهر تهران، دکتر محمدباقر حسنوند، استاد و مدیر گروه روانشناسی کودکان استثنایی دانشگاه علامه طباطبائی، حجتالاسلام دکتر صالح حسنزاده، استادتمام و مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی، احسان اکرادی، عضو هیئت علمی گروه آموزشوپرورش دانشگاه علامه طباطبائی و دکتر سعید رضایی، دانشیار گروه روانشناسی استثنایی دانشگاه علامه طباطبائی، به ایراد سخنرانی پرداختند.
کربلاییپازوکی: طراحی بستههای آموزشی و مداخلات کاربردی مبتنی بر آموزههای اسلامی
در ابتدای این نشست، علی کربلاییپازوکی، دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی، با تشریح اهداف پژوهش خود، بر ضرورت بررسی علمی نقش آموزههای اسلامی در افزایش تابآوری والدین کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم تأکید کرد.
او با اشاره به افزایش شیوع این اختلال و پیامدهای گسترده آن برای کودک، خانواده و نظام آموزشی، اظهار کرد: «اگرچه پژوهشهای بینالمللی نقش معنویت را در ارتقای تابآوری والدین تأیید کردهاند، اما سهم آموزههای اختصاصی اسلام در این زمینه کمتر مورد توجه قرار گرفته است.»
کربلاییپازوکی سپس نتایج پژوهش میانرشتهای خود را که با مشارکت استادان حوزه روانشناسی و علوم تربیتی انجام شده بود، تشریح کرد و گفت: «یافتههای این پژوهش نشان میدهد میان باورهای دینی اسلامی، معنویت و تابآوری والدین رابطهای مثبت و معنادار وجود دارد.»
به گفته او، مرحله بعدی این پژوهش، طراحی بستههای آموزشی و مداخلات کاربردی مبتنی بر آموزههای اسلامی است؛ موضوعی که تحقق آن نیازمند همکاری متخصصان حوزههای الهیات، روانشناسی، آموزشوپرورش و توانبخشی خواهد بود.
خانی: کمبود منابع آموزشی، ضعف آگاهی خانوادهها در زمینه فرزندپروری، کمبود تجهیزات آموزشی و نگرشهای نادرست اجتماعی از مهمترین مشکلات است
در ادامه، اصغر خانی، مدیر مدرسه روشنمهر تهران، با اشاره به تجربه سالها مدیریت در مدارس، بر اهمیت ارائه خلاصه مکتوب مطالب علمی در نشستها تأکید کرد و آن را عاملی مؤثر در افزایش کیفیت یادگیری دانست.
او سپس به مهمترین چالشهای آموزشی و اجتماعی خانوادههای دارای کودک اوتیسم پرداخت و گفت: «بسیاری از این کودکان پیش از ورود به مدرسه به خدمات تخصصی مانند گفتاردرمانی، کاردرمانی، رفتاردرمانی و آموزش مهارتهای پایه نیاز دارند؛ اما خانوادهها یا از این خدمات اطلاع کافی ندارند یا امکان دسترسی مناسب به آنها برایشان فراهم نیست.»
خانی، کمبود منابع آموزشی، ضعف آگاهی خانوادهها در زمینه فرزندپروری، کمبود تجهیزات آموزشی و نگرشهای نادرست اجتماعی را از مهمترین مشکلات این حوزه برشمرد و بر ضرورت آموزش معلمان دوره پیشدبستانی برای شناسایی زودهنگام نشانههای اوتیسم تأکید کرد.
او همچنین خواستار حمایت بیشتر از حضور اجتماعی این کودکان و فراهم شدن زمینه اشتغال و استقلال آنان در آینده شد.
مرادی: آمادگی سازمان آموزشوپرورش استثنایی کشور برای اجرای طرحهای مشترک با دانشگاهها
در ادامه نشست، رحیم مرادی، قائممقام سازمان آموزشوپرورش استثنایی کشور، نیز با تأکید بر اینکه خانوادههای کودکان دارای اوتیسم به دلیل پیچیدگی و تنوع این اختلال با چالشهای بیشتری نسبت به سایر گروههای دارای نیازهای ویژه روبهرو هستند، اظهار کرد: «توانمندسازی خانوادهها از مهمترین اولویتهای راهبردی سازمان آموزشوپرورش استثنایی است.»
او با اشاره به تولید محتوای آموزشی برای والدین در زمینه مدیریت بحران، کنترل استرس و تابآوری، افزود: «باید از آموزشهای مقطعی عبور کنیم و به سمت برنامههای پایدار و خانوادهمحور حرکت کنیم. مرادی همچنین با استناد به سند تحول بنیادین آموزشوپرورش، توجه همزمان به ابعاد اخلاقی، اعتقادی، معنوی و تربیتی را لازمه ارتقای تابآوری دانست.»
قائممقام سازمان آموزشوپرورش استثنایی، از آمادگی این سازمان برای اجرای طرحهای مشترک با دانشگاهها خبر داد و پیشنهادهایی همچون طراحی «نشان ملی خانواده تابآور»، برگزاری رویدادهای سالانه، بهرهگیری از ظرفیت شبکه آموزش صداوسیما، تربیت سفیران معنوی در مدارس و طراحی اپلیکیشنهای آموزشی ویژه والدین را مطرح کرد.
رضائی: تابآوری تنها با توصیههای معنوی محقق نمیشود
در بخش دیگری از نشست، سعید رضائی، دانشیار گروه روانشناسی استثنایی دانشگاه علامه طباطبائی، با تأکید بر نقش محوری خانواده در حمایت از کودکان دارای اوتیسم، گفت: «سیاستهای آموزشی باید بیش از گذشته بر توانمندسازی خانوادهها متمرکز شود.»
او با اشاره به اینکه اختلال طیف اوتیسم برخلاف بسیاری از بیماریها پایانی مشخص ندارد، آن را یکی از دشوارترین اختلالات عصبی ـ تحولی برای خانوادهها دانست و افزود: «تابآوری تنها با توصیههای معنوی محقق نمیشود؛ بلکه باید فشارهای اقتصادی، اجتماعی و روانی خانوادهها نیز کاهش یابد.»
رضائی، تقویت حمایتهای مالی، خدمات توانبخشی، برنامههای مهارتآموزی و حمایتهای سازمانی را از الزامات افزایش تابآوری خانوادهها برشمرد.
حسنوند: آموزش معنویت، بدون حمایتهای عملی، اجتماعی و توانبخشی، بهتنهایی کافی نیست
محمدباقر حسنوند، استادیار و مدیر گروه روانشناسی کودکان استثنایی دانشگاه علامه طباطبائی که از دیگر سخنرانان این نشست بود با اشاره به اینکه بخش عمده بار مراقبت از کودکان دارای اوتیسم بر دوش مادران است، اظهار کرد: «این گروه بیش از دیگران در معرض فشارهای روانی، عاطفی و اقتصادی قرار دارند.»
او با استناد به پژوهشهای حوزه تابآوری، نقش باورهای دینی را در «معناسازی» و «بازسازی شناختی» تبیین کرد و گفت:« آموزههای دینی میتواند به والدین کمک کند شرایط فرزند خود را نه بهعنوان تنبیه، بلکه فرصتی برای رشد و تعالی معنوی تلقی کنند. حسنوند در عین حال تأکید کرد که آموزش معنویت، بدون حمایتهای عملی، اجتماعی و توانبخشی، بهتنهایی کافی نخواهد بود.»
اکرادی: آموزش فراگیر یکی از راهکارهای مؤثر برای افزایش پذیرش اجتماعی و کاهش انگ نسبت به کودکان دارای نیازهای ویژه است
در ادامه، احسان اکرادی، عضو هیئت علمی گروه آموزشوپرورش دانشگاه علامه طباطبائی، بر ضرورت عبور از نگاه تکرشتهای تأکید کرد و گفت:« حل مسائل مرتبط با کودکان دارای اوتیسم و خانوادههای آنان، نیازمند همکاری میانرشتهای میان حوزههایی همچون الهیات، روانشناسی، آموزش کودکان استثنایی، مدیریت و فناوری آموزشی است.»
او همچنین با انتقاد از ساختار تفکیکشده نظام آموزشی، آموزش فراگیر را یکی از راهکارهای مؤثر برای افزایش پذیرش اجتماعی و کاهش انگ نسبت به کودکان دارای نیازهای ویژه دانست و افزود:« حضور این کودکان در کنار سایر دانشآموزان، به عادیسازی روابط اجتماعی، افزایش مشارکت و ارتقای فرصتهای یادگیری آنان کمک میکند.»
اکرادی در بخش دیگری از سخنان خود، توجه به فرسودگی روانی خانوادهها را ضروری دانست و گفت: «در کنار تقویت تابآوری، باید آموزش مهارتهای ارتباطی، حل مسئله و سایر مهارتهای نرم نیز در برنامههای حمایتی خانوادهها گنجانده شود.»
حسنزاده: ظرفیتهای گسترده آموزههای اسلامی در کاهش رنج خانوادههای دارای کودک اوتیسم
در پایان نشست، حجتالاسلام صالح حسنزاده، استادتمام و مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی، با اشاره به ظرفیتهای گسترده آموزههای اسلامی در کاهش رنج خانوادههای دارای کودک اوتیسم، اظهار کرد: «در منابع دینی، برای صبر، استقامت و تحمل سختیها جایگاه ویژهای در نظر گرفته شده است و آشنایی صحیح خانوادهها با این آموزهها میتواند به افزایش آرامش و پذیرش شرایط کمک کند.»
او با تأکید بر ضرورت آموزش منسجم این مفاهیم،گفت: «این آموزشها میتواند از طریق مدارس، مساجد، رسانهها و شبکههای اجتماعی در اختیار خانوادهها قرار گیرد تا در کنار خدمات تخصصی، از حمایتهای معنوی نیز بهرهمند شوند.»
در پایان این نشست، شرکتکنندگان بر این موضوع تأکید کردند که ارتقای تابآوری والدین کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، نیازمند رویکردی جامع و میانرشتهای است؛ رویکردی که در آن آموزههای دینی و معنوی، حمایتهای روانشناختی، توانبخشی، آموزش خانواده، حمایتهای اقتصادی و سیاستگذاریهای آموزشی، در کنار یکدیگر قرار گیرند تا زمینه ارتقای کیفیت زندگی خانوادهها و حضور مؤثرتر کودکان دارای اوتیسم در جامعه فراهم شود.
نظر شما :