فاطمهالسادات همایونی- کارشناس نشستهای کمک به حل مشکلات کشور معاونت پژوهشی دانشگاه؛
از نظریه تا اثرگذاری؛ یازده سال پیشرانی دانشگاه علامه طباطبائی در سیاستگذاری و مدیریت بحران
در ادبیات کلاسیک نهاد علم، هستیشناسی دانشگاه همواره بر دو مدار «آموزش» و «پژوهش» تعریف شده است؛ وظایفی که اگرچه ستونهای بنیادین دانشگاه محسوب میشوند، اما در زمانههای بحران و پیچیدگیهای اجتماعی، به تنهایی پاسخگوی رسالت وجودی این نهاد نیستند. از منظر جامعهشناسی سیاسی، دانشگاه صرفاً یک نهاد بوروکراتیک برای صدور مدرک یا تولید مقالات نظری نیست، بلکه «مفصلبندی» میان دانش، قدرت، نخبگان و جامعه است. در واقع، هویت واقعی دانشگاه زمانی تجلی مییابد که در مواجهه با گسستها و بحرانهای ملی، از ظرفیتهای علمی خود برای تدوین «راهکار» و بازسازی «عقلانیت حکمرانی» استفاده کند.
گذار از مسئولیت کلاسیک به مسئولیت اجتماعی
در شرایطی که جامعه با چالشهای نوپدید در حوزههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی روبرو است، دانشگاه نمیتواند در نقش یک «نظارهگر بیطرف» باقی بماند. بحران، «آزمون مرجعیت علمی دانشگاه» است. در اینجاست که دانشگاه باید از چارچوب وظایف سنتی خود خارج شده و با رویکردی مسئولانه، دانش را به «کنش سیاستی» تبدیل کند. این دقیقاً همان نقطهای است که دانشگاه علامه طباطبائی، هویت خود را بازتعریف کرده است.
یک دهه پیشرانی در مسیر حل مسئله
دانشگاه علامه طباطبائی با درک عمیق از این ضرورت هستیشناختی، بیش از یک دهه است که فراتر از شعار، مسیر تحول را برگزیده است. از اسفندماه ۱۳۹۳، این دانشگاه به عنوان پیشران «حل مسائل کشور» ظاهر شد. بازترسیم مسیر طی شده نشان میدهد که دانشگاه علامه در این ۱۱ سال، با برگزاری مستمر نشستهای تخصصی حل مسئله و دعوت از سیاستگذاران، تصمیمگیران و مجریان به دانشگاه، کوشیده است تا فاصله میان «نظریه» و «اجرا» را با ارائه بیش از صدها توصیهنامه سیاستی پر کند.
این تلاش مستمر، برخاسته از یک باور عمیق به شعار راهبردی این نهاد یعنی «دانشگاه علامه طباطبائی؛ دانشگاهی با رویکرد حلالمسائلی» است. این شعار، نه یک عبارت نمادین و تزیینی، بلکه جوهره هستیشناختی بزرگترین دانشگاه علوم انسانی کشور در دوران معاصر است؛ یعنی تعهد به اینکه هیچ مسئلهای در سطح ملی نباید بدون تحلیل و راهکار علمی دانشگاه باقی بماند.
وبگاه توصیههای سیاستی؛ بستر معرفی عقلانیت ۱۱ ساله
اکنون، نتایج این اهتمام علمی ۱۱ ساله و خروجی نشستهای تخصصی که با حضور اعضای هیئت علمی، متخصصان و مدیران ارشد نظام برگزار شده، در وبگاه «مجموعه مقالات توصیههای سیاستی دانشگاه علامه طباطبائی» به نشانی (https://jicia.atu.ac.ir) ارائه شده است. این وبگاه تنها یک مخزن دیجیتال نیست، بلکه سندی زنده از «مسئولیتپذیری سیاسی و اجتماعی» دانشگاه است. در این بستر، آنچه منتشر میشود، ترجمان تخصص دانشگاهی به زبان سیاستگذاری است و نشان میدهد چگونه علوم انسانی میتواند در حوزههای حیاتی، نقش «تسهیلگر توسعه» و «گرهگشای بنبستها» را ایفا کند.
سخن پایانی: تجلی دانشگاه در متن تحولات سرنوشتساز
تجربه ۱۱ ساله دانشگاه علامه طباطبائی همچنین نشان داده است که این نهاد، نه در حاشیه، بلکه در متن طوفانهای سیاسی و اجتماعی ایستاده است. نقشآفرینی فعال و بیدرنگ دانشگاه در بزنگاههایی مانند «جنگ ۱۲ روزه» و «جنگ رمضان»، گواهی روشن بر این مدعاست که رویکرد حلالمسائلی در این دانشگاه، فراتر از یک ساختار اداری، به یک «فرهنگ کنشگری» تبدیل شده است. در روزهای پرالتهاب که کشور و منطقه نیازمند تحلیلهای دقیق و راهبردهای فوری است، این دانشگاه با برگزاری نشستهای تخصصی و ارائه توصیهنامههای سیاستی راهگشا، نشان داد که عقلانیت علوم انسانی، کلیدیترین ابزار برای مدیریت بحرانهای ملی و بینالمللی است.
وبگاه توصیههای سیاستی، بستری است که در آن «دانش» به «قدرت حل مسئله» پیوند میخورد. دانشگاه علامه طباطبائی با تکیه بر این پیشینه سترگ، ثابت کرده است که در زمانه بحران، هویت واقعی نهاد علم نه در سکوت، بلکه در پاسخگویی مسئولانه تجلی مییابد. این مسیر، یعنی تبدیل دانشگاه به «دیدهبان صادق و یاور علمی کشور»، راهی است که دانشگاه علامه با افتخار به عنوان پیشران و بزرگترین دانشگاه علوم انسانی ایران بدان ادامه خواهد داد.
شما را به بازدید از وبگاه «مجموعه مقالات توصیههای سیاستی
دانشگاه علامه طباطبائی» دعوت میکنیم:
jicia.atu.ac.ir
نظر شما :