شیب تند فروپاشی تمدن غرب و امپراتوری آمریکا از طوفان‌الاقصی تا جنگ تحمیلی سوم

به گزارش عطنا، دکتر زارعی در این نشست علمی که روز سه‌شنبه، ۸ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ در دانشگاه الزهرا (س) برگزار شد، با اشاره به بازه زمانی محوری مورد بحث خود از شنبه ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (طوفان‌الاقصی) تا شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ (جنگ تحمیلی سوم)، تأکید کرد: شیب فروپاشی تمدن غرب در این بازه تاریخی به شدت سرعت گرفت و تند شد.

سنت الهی فروپاشی امپراتوری‌ها

دکتر زارعی سخنان خود با مروری بر شش امپراتوری بزرگ تاریخ آغاز کرد: هخامنشیان (۵۵۰-۳۰۳ قبل از میلاد)، روم (۲۷ قبل از میلاد تا ۴۷۶ میلادی)، خلافت عباسی (۷۵۰-۱۲۵۸ میلادی)، عثمانی (۱۳۰۰-۱۹۰۰ میلادی)، روسیه (۱۷۰۰-۱۹۰۰ میلادی) و بریتانیا (۱۷۰۰-۲۰۰۰ میلادی).

وی با استناد به آیه ۳۴ سوره مبارکه اعراف «لِکُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ» و سنت تغییرناپذیر الهی «فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِیلًا»، گفت: «تمام قدرت‌ها، ملت‌ها، تمدن‌ها و امپراتوری‌ها همچون موجودات زنده، تولد، رشد، اوج و مرگی دارند. مرگ امپراتوری‌ها آنی نیست، اما در بازه‌ای چندساله رقم می‌خورد. امپراتوری آمریکا از ۱۹۴۵ ظهور یافت و به اعتقاد بنده، می‌توان سال ۲۰۲۶ را پایان این امپراتوری اعلام کرد».

زارعی افزود: آمریکا برخلاف امپراتوری‌های پیشین با عمر ۲۰۰ تا ۶۰۰ سال، تنها حدود دو دهه (۱۹۸۹ تا ۲۰۰۸) در اوج قدرت بوده است.

چهار مؤلفه قدرت و نشانه‌های زوال

رئیس پژوهشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی مؤلفه‌های قدرت را در چهار بخش نظامی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی تعریف و برای هر کدام شواهد عینی از افول آمریکا ارائه کرد.

وی در ادامه مؤلفه نظامی را شامل سه جنگ بزرگ و فرسایشی ویتنام (۱۹۵۵-۱۹۷۵)، افغانستان (۲۰۰۱-۲۰۲۱) و عراق (۲۰۰۳-۲۰۱۰) را از عوامل اصلی کاهش هیمنه نظامی آمریکا برشمرد و گفت: «علیرغم هزینه‌های سرسام‌آور، آمریکا در هیچ‌یک از این جنگ‌ها به موفقیت نرسید».

زارعی مؤلفه اقتصادی را شامل کاهش سهم آمریکا از اقتصاد جهانی از ۲۱ درصد به ۱۵ درصد تا سال ۲۰۱۹، واگذاری رتبه اول اقتصادی به چین از سال ۲۰۱۶، بحران‌های ادواری وال‌استریت (۱۹۲۹، ۱۹۸۷، ۲۰۰۰، ۲۰۰۸) و بدهی  تریلیون دلاری را نشانه‌هایی از ذات بحران‌زای نظام سرمایه‌داری دانست. ضمن‌آنکه این یک بادکنک است که هر لحظه امکان انفجار دارد.

وی مؤلفه سیاسی را شامل پایدار ماندن انقلاب اسلامی ایران به‌رغم تلاش‌های آمریکا، ظهور قدرت‌هایی مانند چین، روسیه و هند، عدم موفقیت سیاست‌های آمریکا در غرب آسیا، شکل‌گیری سازمان‌های بین‌المللی رقیب (جنبش عدم تعهد، بریکس و سازمان همکاری شانگهای) و از عوامل افول سیاسی آمریکا برشمرد.

زارعی در ادامه به مؤلفه فرهنگی اشاره کرد و به نقل از فرانسیس فوکویاما که نظریه «پایان تاریخ» را با محوریت لیبرال دموکراسی مطرح کرده بود، گفت: «تغییرات عمیق فرهنگی در قالب عقل‌گرایی و اومانیسم باعث فروپاشی اخلاقی وسیع در جامعه آمریکا شد». ضمن‌آنکه ترویج سبک زندگی خلاف فطرت، تبدیل ضد ارزش‌ها به ارزش، افزایش افسردگی و حس بیهودگی از دیگر نشانه‌ها بود.

ترامپ؛ نماینده خالص تمدن غرب

زارعی با اشاره به نقش دونالد ترامپ، او را «نماینده واقعی و خالص تمدن غرب» با ویژگی‌های زیاده‌خواهی و خودخواهی ذاتی توصیف کرد و گفت: «سیاست‌های متناقض، خروج از پیمان‌های بین‌المللی، ایجاد تخاصم با کشورهای هم‌پیمان، تحقیر و توهین به سران کشورها و مهم‌تر از همه جریان اپستین؛ سرعت افول سیاسی آمریکا را به مراتب بیشتر از گذشته کرده است».

وی افزود: فوکویاما نیز معتقد است، آمریکا تنها از فروپاشی دیوار برلین (۱۹۸۹) تا بحران مالی (۲۰۰۸) در اوج قدرت بوده، یعنی کمتر از بیست سال.

از طوفان‌الاقصی تا جنگ تحمیلی سوم؛ نقطه عطف فروپاشی

زارعی با اشاره به بازه زمانی مورد بحث خود، تأکید کرد: حوادث سه سال اخیر، به‌ویژه از طوفان‌الاقصی (اکتبر ۲۰۲۳) تا جنگ تحمیلی سوم (اسفند ۱۴۰۴)، شیب فروپاشی را به شدت تند کرده است. این جنگ‌ها نشان داد که هیمنه آمریکا حتی با کمک متحدانش نیز قابل احیاء نیست.

رئیس پژوهشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی در بخش انتهایی بحث خود را که به «نقش ایران در جهان در آینده نزدیک پس از این جنگ تحمیلی» اختصاص داشت، به دلیل کمبود وقت به جلسه دوم موکول کرد و از برگزارکنندگان خواست تا امکان ادامه بحث را فراهم آورند.

پیش‌بینی پایان امپراتوری در ۲۰۲۶

وی در جمع‌بندی سخنان خود با قاطعیت افزود: امپراتوری آمریکا تقریباً از سال ۱۹۴۵ ظهور و ابهت یافت، اما به اعتقاد بنده سال ۲۰۲۶ پایان این امپراتوری را می‌توان اعلام کرد و نشانه‌های فعلی – از شکست‌های نظامی تا بحران‌های اقتصادی و تشکیل ائتلاف‌های جهانی جدید - حاکی از آن است که اجل امپراتوری آمریکا نزدیک شده است.

زارعی در پایان با یادآوری سنت تغییرناپذیر الهی، خاطرنشان کرد: «فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِیلًا»؛ هرگز برای سنت خدا تبدیلی نخواهی یافت.