حکمت شهید مطهری پاسخ‌گوی راه سوم در جهان امروز است

به گزارش عطنا به نقل از ایرنا، سازمان بسیج اساتید کشور، محمدباقر خرمشاد در مراسم بزرگداشت روز استاد و معلم که با حضور جمعی از چهره‌های شاخص علمی، در خانه‌موزه شهید مطهری برگزار شد. به تبیین ابعاد فکری شهید مطهری پرداخت.

وی اظهار داشت: چرا اندیشه و آثار شهید مطهری کهنه نمی‌شود و همچنان برای نسل‌های جدید قابل استفاده است که چندعامل اصلی برای ماندگاری حکمت مطهری می‌توان برشمرد که در کنار یک مبنای قرآنی و یک روایت، به ماندگاری اندیشه ایشان کمک کرده است.

استاد تمام علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی مواجهه فعال با مسائل زمانه، «جامع‌الاطراف بودن» پاسخ‌های او، توانایی بیان مسائل پیچیده به زبان ساده و بُعد سیاسی اندیشه مطهری را از جمله عوامل اصلی حکمت شهید مطهری عنوان کرد.

خرمشاد درباره بُعد سیاسی اندیشه شهید مطهری گفت: شهید مطهری شرایط زمانه خود را به‌خوبی درک کرد. در دهه‌های منتهی به انقلاب، فضای فکری جامعه به‌دنبال «راه سوم» بود؛ راهی که نه لیبرالیسم باشد و نه سوسیالیسم، اما در عین حال به اندازه آن دو مکتب، مدون، قدرتمند و پاسخ‌گوی مسائل روز باشد.

وی اضافه کرد: شعار «نه شرقی، نه غربی» فقط محصول گفتمان پس از انقلاب نبود، بلکه پیش از آن هم فضای فکری جامعه، نیاز به چنین راهی را احساس می‌کرد.

این استاد دانشگاه افزود: در نگاه دینی و شیعی، اگر عالمی علاوه بر دانش، دو ویژگیِ تقوا و عمل به دانسته‌ها را نداشته باشد، حکمت او جاودانه نمی‌شود. قرآن می‌فرماید: «﴿وَاتَّقُوا اللَّهَ وَیُعَلِّمُکُمُ اللَّهُ﴾». یعنی شما دو واژه می‌آموزید، اما اگر تقوا داشته باشید، خداوند بیست واژه به شما الهام می‌کند. همچنین امام باقر (ع) می‌فرمایند: «مَن عَمِلَ بِمَا یَعْلَمُ عَلَّمَهُ اللَّهُ مَا لَمْ یَعْلَمْ». هر کس به آنچه می‌داند عمل کند، خداوند آنچه را نمی‌داند به او می‌آموزد.

خرمشاد با استناد به این آیه و روایت تأکید کرد: شهید مطهری مصداق چنین عالمی بود که علاوه بر دانش عمیق، با تقوا و عمل به علم، به مرتبه‌ای از حکمت رسید که اندیشه‌اش پایا و پویا مانده است.

این استاد دانشگاه افزود: مجموعه این عوامل، در کنار پایبندی به مبانی دینی، باعث شد «حکمت مطهری» نه‌تنها در زمان خود، بلکه برای نسل‌های بعد نیز الهام‌بخش باقی بماند.

عبدالرضا سیف استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران نیز در ادامه این مراسم با اشاره به مهارت کم‌نظیر شهید مطهری در حوزه‌های ادبی اظهار داشت: جنبه‌های ادبی آثار استاد مطهری کمتر مورد توجه قرار گرفته، در حالی که ایشان در تحلیل آثار حافظ و خیام عملکردی بی‌نظیر داشت.

وی در ادامه درباره نگاه عقل‌گرایانه شهید مطهری به تمدن اسلامی گفت: استاد مطهری همواره نگران انحطاط تفکر اسلامی بود و معتقد بود تمدن اسلامی با تکیه بر میراث بزرگانی چون ابن‌سینا و تلاش‌های علمی‌ای که از دوران امام رضا (ع) آغاز شد، شکل گرفت؛ اما در مقاطعی، غلبه اخباری‌گری بر عقل‌گرایی موجب انحطاط فکری و زمینه‌ساز پیدایش جریان‌های انحرافی همچون بهائیت شد.

این استاد دانشگاه تهران در ادامه درباره شخصیت علمی شهید علی لاریجانی هم گفت: لاریجانی که از همکاران برجسته ایشان بود، تجسمی از همین نگاه عمیق علمی است. تسلط وی بر مباحث فلسفی، به‌ویژه آثار کانت، و مقالات علمی شاخص او نشان می‌دهد که در مسیر فکری شهید مطهری حرکت کرده است. در حقیقت، شهید مطهری تجسم «حقیقت عقل‌گرایی» بود و تا آخرین لحظه عمر، دغدغه مبارزه با خرافه و تحریف در دین را داشت.

در ادامه این مراسم سیدمحمد حسینی عضو هیئت علمی دانشکده الهیات دانشگاه تهران با توجه به چهلم شهادت علی لاریجانی گفت: حق‌شناسی حکم می‌کند که نه تنها در زمان حیات، بلکه پس از شهادت نیز از اندوخته‌های علمی و تجربی اساتیدی همچون شهید لاریجانی بهره ببریم. متأسفانه گاهی شاهدیم که به‌جای استفاده از این ظرفیت‌های گران‌بها، اصرار بر بازنشستگی آنها وجود دارد؛ در حالی که افرادی با سوابق درخشان در رسانه، فرهنگ، هنر، قانون‌گذاری و امنیت، بهترین معلمان برای انتقال ظرایف اجرایی به نسل‌های آینده هستند.

وی ویژگی‌های مدیریتی شهید لاریجانی را برشمرد و افزود: توسعه کمی و کیفی صدا و سیما و قاطعیت در تصمیم‌گیری به‌هنگام، از بارزترین ویژگی‌های ایشان بود. دکتر لاریجانی مصالح ملی را همواره بر مصالح و منافع شخصی ترجیح می‌داد و در بزنگاه‌های تاریخی، همچون حوادث سال ۸۸، با گذشت و سعه‌صدر رفتار کرد.

حسینی تاکید کرد: او با وجود جفاهایی که گاه در حقش روا می‌شد، هرگز حاضر نبود برای کسب رأی یا پیشبرد اهداف انتخاباتی، دست به تخریب یا جوسازی بزند؛ رفتاری که در فضای رقابت‌های سیاسی بسیار نادر و ارزشمند است.